مراد على شمس

143

با علامه در الميزان ( فارسى )

* احد ( واحد ) س 122 - چه فرقى بين دو كلمه « احد » و « واحد » وجود دارد ؟ ج - بايد دانست كه مفهوم وحدت از مفاهيم بديهى است . چيزىكه هست موارد استعمال آن مختلف است ، چه بسا چيزى را به خاطر يكى از اوصافش واحد بدانند ، و مثلا بگويند مردى واحد ، عالمى واحد ، شاعرى واحد ، كه مىفهماند صفت مردانگى و علم و شعر كه در او است شركت و كثرت نمىپذيرد و درست هم هست ، چون رجوليتى كه در زيد است قابل قسمت ميان او و غير او نيست ، به خلاف رجوليتى كه در زيد و عمرو هست ( كه دو مردند ) و دو رجوليت دارند و مفهوم رجوليت در بين آن دو تقسيم شده و كثرت پذيرفته است . پس زيد از اين جهت ( يعنى از جهت داشتن صفتى بنام رجوليت ) موجودى است واحد كه قابل كثرت نيست ، هرچند كه از جهت اين صفت و صفات ديگرش مثلا عملش و قدرتش و حياتش ، و امثال آن واحد نباشد ، بلكه كثرت داشته باشد . ولى اين جريان در خداى سبحان وضع ديگرى به خود مىگيرد ، مىگوييم خدا واحد است ، به خاطر اينكه صفتى كه در اوست ( مثلا الوهيتش ) صفتى است كه احدى با او در آن صفت شريك نيست و باز نمىگوييم : خدا واحد است چون علم و قدرت و حيات دارد ، و خلاصه به خاطر داشتن چند صفت وحدتش مبدل به كثرت نمىشود ، براى اينكه علم او چون علوم ديگران و